Back to top
Menu

Sint-Jakobskerk

Brugse kerk met
uitzonderlijk rijke collectie

>

In 2014 gingen Erfgoedcel Brugge en de consulent religieus erfgoed van start met een meerjarenproject rond de erfgoedcollecties in de Brugse kerken. Vrijwilligers werden opgeleid om mee te werken aan de opmaak van digitale erfgoedinventarissen.

De Sint-Jakobskerk is één van de zeven historische kerken in de Brugse binnenstad. De kerk bezit een uitzonderlijk rijke collectie, die acht eeuwen overschrijdt. De digitale inventaris met maar liefst 723 erfgoedobjecten is nu online raadpleegbaar. Maak hier kennis met enkele hoogtepunten.

Bekijk zeker de hele collectie op Erfgoedinzicht.be.

Beeld van de heilige Jacobus de Meerdere

De Brugse Sint-Jakobskerk ligt op de pelgrimsroute naar Santiago de Compostella. Naast relieken van de heilige kon een beeld in de kerk uiteraard niet ontbreken. Deze sculptuur, van omstreeks 1480, werd pas in de 20ste eeuw door een parochiaan geschonken. Een eerder beeld verdween wellicht tijdens de Franse revolutie.
Dit beeld in natuursteen bezit nog zijn originele polychromie (veelkleurige beschildering).
De heilige is duidelijk herkenbaar als apostel (blootsvoets en met een open bijbel), maar ook als pelgrim (pelgrimshoed met schelpen op de rand, pelgrimsstok, een kalebas op zijn schouder en de reistas). Opmerkelijk is het verschil in verhouding tussen de heilige en het kleine biddende koppel aan zijn voeten.

 

Meer details op ErfgoedBrugge.be

>

Madonna met Kind

Deze tondo (rond kunstwerk in reliëf) met de afbeelding Maria met Kind komt uit het beroemde keramiekatelier van de familie Della Robbia in Firenze. Het centrale medaillon zit gevat in een krans versierd met loofwerk, vruchten en bloemen.
Het kunstwerk werd gemaakt in opdracht van Tommaso Portinari, de directeur van de Brugse de Medici-bank, en dit ter versiering van zijn privékapel in de Sint-Jakobskerk. Het is een blijvende getuige van de hechte banden in de 15de eeuw tussen Firenze als bankierscentrum van Europa en de havenstad Brugge.
Dit kunstwerk is ook opgenomen op de Topstukkenlijst van de Vlaamse Gemeenschap.

 

Meer details op ErfgoedBrugge.be

>

Detail van drieluik van de Verheerlijking van Maria

Dit is één van de vijf kunstwerken in de Sint-Jakobskerk die op de Topstukkenlijst van de Vlaamse Gemeenschap staat. Het 16de eeuwse drieluik is van de hand van een anoniem Brugs schilder, gekend als de Meester van het Heilig Bloed.

Op het middenpaneel wordt Maria met kind Jezus omgeven door haar ouders Anna en Joachim. Daaronder dragen mannelijke en vrouwelijke profeten sierlijke banderollen met tekst om zich heen. De zijluiken tonen twee verschijningen van Maria: enerzijds aan keizer Augustus, anderzijds aan Johannes de Evangelist op het eiland Patmos.

Het drieluik was afkomstig uit het Brugse minderbroederklooster. Met de Franse revolutie werd hun orde afgeschaft en klooster gesloten, waardoor het terechtkwam in deze kerk.

 

Meer details op ErfgoedBrugge.be

>
>

Miskelk Albert Claesman

Deze fraai vervaardigde barokke kelk werd geschonken door Albert Claesman (+1750), getuige hiervan is zijn wapenschild op de voet.
Deze Bruggeling was burgemeester van het Brugse Vrije en baron van Male. Het gelijknamig kasteel was zijn zomerresidentie. In de wintermaanden verbleef Claesman in zijn stadspaleis, vlakbij de Sint-Jakobskerk gesitueerd en nu gekend als het Conservatorium.
De merktekens op de kelk verwijzen naar de Brugse zilversmid François Rielandt en het jaar van uitvoering, nl. 1741-1742. De Sint-Jakobskerk bewaart ook het rouwbord (obiit) van Albert Claesman.

 

Meer details op ErfgoedBrugge.be

>

Grafplaat Kateline Daut

De Sint-Jakobskerk bezit nog verschillende koperen grafplaten. Terwijl de grafplaten in de 14de eeuw nog versierd zijn met Bijbelse figuren, neemt vanaf de 16de eeuw de overledene een belangrijkere plaats in. Deze grafplaat toont een voorstelling van zogenoemde ‘sprekende doden‘.
In dit gesprek – weergegeven in sierlijk uitwaaierende banderollen – wordt de vroegtijdige dood van Kateline Daut verhaald. Het overleden meisje draagt een prachtig vormgegeven bruiloftskroon. Ze is in het gezelschap van haar broer en haar engelbewaarder. Haar diepbedroefde broer vertelt dat zijn zus een stralende bruid had kunnen zijn. Zij antwoordt hem dat God alles best beschikt, waarop de engel bevestigt dat Christus haar nu als zijn bruid heeft gekozen.

 

Meer details op ErfgoedBrugge.be

>

Aankondigingsbord vasten

De katholieke kerk organiseerde op regelmatige tijdstippen doorheen het kerkelijk jaar momenten van vasten en onthouding. De bekendmaking van dergelijke vastendagen gebeurde met aankondigingsborden die naast de preekstoel of in het portaal een plaats kregen.
Dit bord dateert van het begin van de 20ste eeuw en is drietalig. Veel Bruggelingen waren dan ook Franssprekend, maar ook de Engelsen waren toen goed vertegenwoordigd. De aandachtige lezer zal opmerken de Nederlandstaligen enkel moeten vasten, terwijl de Frans- en Engelstaligen zich daarbij ook nog moeten onthouden.

 

Meer details op ErfgoedBrugge.be

>
>

Preekstoel

Op dit meubel werd de preek gehouden; het moest dus imponeren. Na het Concilie van Trente (1545-1563) kreeg de preekstoel een prominente plaats aan de zuidkant van het schip.
Deze houten preekstoel is een knap staaltje baroksculptuur: het duurde vier jaren voor dit meesterwerk van Joos Vlaemynck klaar was. De kuip wordt onderstut door de toen vier gekende werelddelen: Azië, Amerika, Afrika en Europa. Elk werelddeel is voorgesteld als een figuur in typische klederdracht, telkens geflankeerd door een dier eigen aan het continent.
Het meubel werd geschonken door Jan Baptist Cobrysse, burgemeester van het Brugse Vrije (1637-1688).

 

Meer details op  ErfgoedBrugge.be

>

Wapenkabinet de Gros

De Sint-Jakobskerk herbergt vele wapenborden, maar ook twee wapenkabinetten.
In de begrafenisstoet van een edelman werden diverse statussymbolen meegedragen: zijn helm, schild, wapenrok, handschoenen, zwaard en sporen. Na de uitvaart werden deze op een paneel geplaatst en in de kerk opgehangen als postume hulde. Deze zaken waren echter moeilijk te onderhouden, waardoor men overging naar houten beschilderde replica’s.
Vanaf de 18de eeuw worden wapenkabinetten vervangen door wapenborden (obiit) waarop enkel het wapenschild en de overlijdensdatum zijn geschilderd.
Dit wapenkabinet uit het begin van de 17de eeuw is van de Brugse familie de Gros, die hoge functies bekleedde aan het Bourgondische hof.

 

Meer details op ErfgoedBrugge.be

>

Nawoord

Erfgoedcel Brugge zet in op de zorg voor en ontsluiting van het Brugs religieus erfgoed. Sinds januari 2015 zijn diverse vrijwilligers aan de slag om het erfgoed van de Brugse kerken te inventariseren. In september 2016 werd werk gemaakt van de Sint-Jakobskerk. Het resultaat kan je nu online bekijken op

  • Erfgoedinzicht.be
    Erfgoedinzicht is een netwerk van collectiebeherende instellingen (musea, archieven, kerkbesturen, …) dat het erfgoed in voornamelijk Oost- en West-Vlaanderen in kaart brengt en de zorg ervoor stimuleert. De collecties worden uniform geregistreerd in één databank en de website erfgoedinzicht.be brengt dit tot bij het publiek. Erfgoedinzicht wordt beheerd door de Vlaamse overheid, Departement Cultuur, Jeugd en Media.
  • ErfgoedBrugge.be
    ERFGOED BRUGGE is het erfgoedportaal van de Stad Brugge. De stedelijke erfgoeddiensten Erfgoedcel Brugge, Musea Brugge, Openbare Bibliotheek Brugge, Stadsarchief Brugge en Raakvlak presenteren via deze weg meer dan 448.000 Brugse erfgoedstukken online. Ook de collectie van de Sint-Jakobskerk is in ErfgoedBrugge.be ontsloten.

Anno 2018 inventariseerden deze vrijwilligers reeds meer dan 3000 voorwerpen van Brugse kerken. Inspelend op het Erfgoeddag-thema KIEZEN (2018) lieten zij de mooiste, interessantste en meest verrassende objecten zien. Daarbij waren heel wat objecten uit de Sint-Jakobskerk. Ook benieuwd naar hun keuze? Blader nog eens door de folder.

Voor meer informatie over de Sint-Jakobskerk en zijn boeiende objecten zie ook: